{"id":7855,"date":"2021-11-30T12:08:29","date_gmt":"2021-11-30T12:08:29","guid":{"rendered":"http:\/\/youngwrexham.co.uk\/cy\/?p=7855"},"modified":"2021-11-30T12:09:22","modified_gmt":"2021-11-30T12:09:22","slug":"prepared-yng-nghymru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dev.youngwrexham.co.uk\/cy\/prepared-yng-nghymru\/","title":{"rendered":"PrEPARED yng Nghymru"},"content":{"rendered":"\n

Pre-Exposure\u00a0Prophylaxis\u00a0Aiming for\u00a0Reduced infection and\u00a0Early\u00a0Diagnosis of HIV in Wales<\/strong><\/p>\n\n\n\n

PrEPARED yng Nghymru | Prosiect PrEP Cymru (cymruchwareus.org)<\/a><\/p>\n\n\n\n

Beth ydi Pre-Exposure Prophylaxis (PrEP)?<\/h2>\n\n\n\n

Strategaeth newydd i atal HIV<\/a> yw Pre-Exposure Prophylaxis, neu PrEP, lle bydd pobl sy\u2019n HIV-negyddol yn defnyddio cyffuriau \u00f4l-wrthfiraol HIV a ddefnyddir fel arfer i drin heintiad HIV, i leihau eu risg o gael eu heintio ag HIV.<\/p>\n\n\n\n

Ers Haf 2018 mae\u2019r GIG Cymru wedi bod yn rhadnodi\u2019r paratoadau cyffredinol am y meddyginiaeth sydd yn cael ei defnyddio i creu PrEP (Emtricitabine 200mg a Tenofovir Disproxil 245mg). Mae yna nifer o creadigwyr sydd yn cwrdd a\u2019r safonau\u2019r WHO a\u2019r FDA. \u2018Teva\u2019 yw\u2019r brand cyffredin sydd yn cael ei darparu trwy GIG Cymru.<\/p>\n\n\n\n

A fu yna unrhyw gynnydd mewn trosglwyddiad HIV yng Nghymru?<\/h2>\n\n\n\n

Ar gyfartaledd, yn y chwe blynedd ddiwethaf, cafwyd diagnosis blynyddol o oddeutu 153 o achosion newydd o haint HIV. Mae mwyafrif helaeth yr heintiau sy\u2019n cael diagnosis yng Nghymru\u2019n rhai a drosglwyddir yn rhywiol gyda 47.5% o ddiagnosau newydd ers 2011 yn cael eu priodoli i ddynion sy\u2019n cael rhyw \u00e2 dynion (MSM) tra bo 31.6% o heintiau wedi\u2019u cofnodi i fod wedi\u2019u cael drwy gyswllt heterorywiol.<\/p>\n\n\n\n

Mae yna gynnydd rheolaidd yn nifer y bobl sy\u2019n byw ag HIV yng Nghymru, yn adlewyrchu\u2019r cynnydd mewn goroesiad a diagnosisau newydd.<\/p>\n\n\n\n

Sut mae PrEP yn gweithio?<\/h2>\n\n\n\n

Os byddwch yn eich diogelu eich hun \u00e2 PrEP ac yn cael eich amlygu i HIV, bydd PrEP yn atal HIV rhag mynd i mewn i\u2019ch celloedd a dyblygu. Felly dylech ddal i fod yn HIV negyddol. Fodd bynnag, bydd PrEP yn effeithiol dim ond pan fydd yna ddigon o\u2019r sylweddau gweithredol yn eich gwaed cyn i chi gael eich amlygu i HIV.<\/p>\n\n\n\n

Ddylwn i ystyried cymryd PrEP?<\/h2>\n\n\n\n

Ar gyfer pobl nad oes ganddyn nhw HIV y mae PrEP – pobl sydd \u00e2 risg mawr o\u2019i gael oherwydd eu hymddygiad rhywiol neu eu hamlygiad potensial i haint HIV, felly os ydych chi\u2019n HIV negyddol, ac ni fyddwch yn defnyddio condomau bob amser, yna gallai PrEP leihau eich risg o gael HIV.<\/p>\n\n\n\n

Yr arwyddion y gallech fod \u00e2 risg uwch o HIV, ar wah\u00e2n i ymddygiad, yw eich bod wedi cael haint a drosglwyddir yn rhywiol yn ddiweddar neu eich bod wedi defnyddio \u2018post-exposure prophylaxis\u2019 (PEP).<\/p>\n\n\n\n

Mae treialon ymysg dynion fydd yn cael rhyw \u00e2 dynion, merched trawsryweddol, pobl heterorywiol, a defnyddwyr sy\u2019n chwistrellu cyffuriau wedi dangos y gall PrEP leihau\u2019r risg o haint HIV yn eithaf sylweddol \u2013 pan gymerir PrEP yn gyson, ac os defnyddir dulliau rhyw diogel eraill hefyd.<\/p>\n\n\n\n

Fodd bynnag, cyn dechrau PrEP, mae\u2019n rhaid i chi fod yn sicr eich bod yn HIV negyddol. Mae prawf HIV-negyddol sydd wedi\u2019i gadarnhau\u2019n hollol angenrheidiol i ddechrau ar PrEP. Hefyd mae angen i bobl sydd ar PrEP gael eu hail-brofi am HIV bob tri mis. Fe gewch brawf HIV yn eich Clinig Iechyd Rhywiol Integredig lleol.<\/p>\n\n\n\n

Am ba hyd y bydd angen i mi gymryd PrEP cyn iddo fod yn effeithiol?<\/h2>\n\n\n\n

O\u2019i gymryd pob dydd, mae PrEP yn ddiogel ac yn hynod effeithiol i atal haint HIV. Mae PrEP yn cyrraedd lefel amddiffynnol ar gyfer rhyw rhefrol trwy gymryd dos dwbl rhwng 2 a 24 awr cyn rhyw ac yna cymryd un tabled am 24 awr ar \u00f4l, ac eto 48 awr ar \u00f4l y dos cyntaf. Fodd bynnag, os na chymerir bob dydd mae\u2019r effaith amddiffynnol yn llaihau. Ar gyfer rhyw trwy\u2019r wain, mae PrEP yn cyrraedd ei lefel mwyaf amddiffynnol ar \u00f4l tua 7 diwrnod o ddefnydd bob dydd, ac argymhellir bod angen ei gymryd bob dydd i gynnal yr effaith amddiffynnol.<\/p>\n\n\n\n

A allaf i ddefnyddio PrEP ar \u00f4l cael fy amlygu i HIV?<\/h2>\n\n\n\n

Mae PrEP i\u2019w ddefnyddio dim ond ar gyfer pobl sydd \u00e2 risg uchel iawn a pharhaus o gael haint HIV ond sydd wedi cael amser i gymryd y cyffur fel ei fod yn cyrraedd ei lefelau amddiffynnol cyn cael ei amlygu i HIV. Gallai \u2018POST-exposure prophylaxis\u2019 (PEP) eich atal rhag datblygu haint HIV os byddwch yn credu eu bod wedi eu hamlygu i\u2019r firws yn ddiweddar. Fodd bynnag, nid yw\u2019n gweithio bob amser. Mae\u2019n rhaid i chi ddechrau\u2019r driniaeth cyn gynted ag sydd bosib wedi i chi gael eich amlygu i HIV, o fewn ychydig oriau yn ddelfrydol ac o fewn 72 awr fan bellaf ar \u00f4l amlygiad posib diweddar i HIV i fod ag unrhyw bosibilrwydd o weithio. Cymerir PEP yn ddyddiol am hyd at 28 diwrnod wedi iddo gael ei ragnodi i rywun sy\u2019n credu eu bod wedi\u2019u hamlygu i HIV.<\/p>\n\n\n\n

Ydi PrEP yn fy niogelu i rhag STIs eraill?<\/h2>\n\n\n\n

Nid yw PrEP yn atal trosglwyddiad STIs (Heintiau a Drosglwyddir yn Rhywiol) eraill \u2013 mae angen i chi ddefnyddio condomau i ddiogelu rhag STIs. Yn gyffredinol bydd cyfranogwyr treialon PrEP a chleientiaid rhaglenni PrEP \u00e2 chyfraddau uwch o STIs yn gyffredinol, ond gan fod y cyfranogwyr a\u2019r cleientiaid hyn \u00e2 thuedd i ymddwyn yn beryglus yn rhywiol, mae\u2019n wir ar y dechrau cyn iddyn nhw gychwyn ar PrEP. Mae\u2019r rhan fwyaf o astudiaethau\u2019n dangos fod dynion sydd \u00e2\u2019r risg mwyaf o ran HIV \u2013 sy\u2019n cynnwys y rheiny sydd eisoes ddim yn defnyddio condomau \u2013 yn fwyaf tebygol o geisio PrEP. Mewn llawer o ddinasoedd lle cynhaliwyd prosiectau arddangos roedd cyfraddau STI yn codi ymhell cyn i PrEP ddod ar gael yn eang.<\/p>\n\n\n\n

Beth yw\u2019r broses o gael PrEP gan y GIG yng Nghymru?<\/h2>\n\n\n\n

I gael PrEP gan y GIG yng Nghymru mae angen i chi fodloni meini prawf penodol. Yn union fel cael PrEP ar-lein, NI allwch gael PrEP yr un diwrnod ag y byddwch yn mynd i\u2019r clinig i gael eich asesu ar ei gyfer. Fe gewch brofion gwaed i sicrhau fod eich arennau a\u2019ch iau yn gweithio\u2019n normal, gan y gallai\u2019r cyffur effeithio ar hynny. Fe gewch brofion hefyd i sicrhau eich bod yn HIV negyddol gan nad yw cymryd y meddyginiaeth am PrEP ar ei ben ei hun yn ddigonol i drin HIV, felly os ydych chi eisoes ag HIV gallai olygu bod y firws yn datblygu ymwrthedd i gyffuriau a hynny\u2019n ei gwneud yn anodd i chi gael eich trin.<\/p>\n\n\n\n

\"PrEP<\/figure>\n\n\n\n

Os rhoddir PrEP i chi fe gewch bresgripsiwn o fis y tro cyntaf. Gan dybio bod eich canlyniadau gwaed yn aros yn normal yn adolygiad y clinig ar ddiwedd y mis cyntaf, a\u2019ch bod yn dymuno parhau i ddefnyddio PrEP, fe ragnodir digon am dri mis i chi mewn ymweliadau dilynol. Bob tro yr ewch yno fe gewch brofion gwaed i sicrhau bod eich arennau a\u2019ch iau yn dal i weithio\u2019n iawn. Fe gewch brofion hefyd ar gyfer HIV ac STIs eraill.<\/p>\n\n\n\n

Ym mhle yng Nghymru allaf i gael PrEP?<\/h2>\n\n\n\n

I gael PrEP bydd angen i chi fynd i un o\u2019r Clinigau Iechyd Rhywiol yng Nghymru \u2013 y rheiny a fydd yn darparu PrEP yw:<\/p>\n\n\n\n

\"PrEP<\/figure>\n\n\n\n

Rwy\u2019n byw y tu allan i Gymru \u2013 allaf i gael PrEP mewn clinigau iechyd rhywiol yng Nghymru?<\/h2>\n\n\n\n

Bydd angen darparu tystiolaeth o breswyliad yng Nghymru i gael mynediad at y driniaeth gan glinigau yng Nghymru. Fe gynigir monitro pobl sy\u2019n defnyddio PrEP y tu allan i\u2019r GIG (e.e. y rheiny sydd wedi prynu PrEP ar-lein ar eu cyfer eu hunain) waeth ble y maen nhw\u2019n byw.<\/p>\n\n\n\n

Ym mhle arall allwn i gael PrEP?<\/h2>\n\n\n\n

Gellir prynu PrEP yn rhwydd ar-lein a gellir ei fewnforio i\u2019r DU heb dorri unrhyw gyfreithiau. Mae yna nifer o wefannau lle gallwch brynu fersiynau Truvada\u00ae<\/sup> generig sy\u2019n gryn dipyn yn rhatach. Gellir cael mynediad at y safleoedd hyn drwy https:\/\/www.iwantprepnow.co.uk\/buy-prep-now<\/a><\/p>\n\n\n\n

Mae gwybodaeth bellach ar gael gan:<\/h2>\n\n\n\n